Groencontact 2026/1

In het dagelijks groenbeheer gaat veel aandacht naar groei, vitaliteit, veiligheid… Bomen worden geplant, begeleid, gesnoeid en opgevolgd om zo lang mogelijk hun functie te vervullen in de openbare ruimte. Opvallend genoeg blijft één fase van hun levenscyclus vaak onderbelicht: het einde van de loopbaan. Aftakeling, sterfte en verval worden nog te vaak geïnterpreteerd als falen van beheer of ziekte, terwijl ze in werkelijkheid een onvermijdelijk én ecologisch essentieel onderdeel vormen van het leven van bomen. Elke boom sterft. De relevante vraag is niet of dat gebeurt, maar hoe we als groensector die laatste levensfase begeleiden. De manier waarop we daarmee omgaan, bepaalt in grote mate onze impact op biodiversiteit, aansprakelijkheid, publieke perceptie en professioneel groenbeheer.

Alles en iedereen die werkt in de openbare ruimte, van de botinnen op de werf tot de computermuizen op het bureau, begint 2026 met een glimlach van oor tot oor. Na lange anticipatie is de verlossing daar: het nieuwe standaardbestek is gepubliceerd én van kracht, sinds 2026! Lees in dit artikel de belangrijkste wijzigingen en nieuwigheden voor de sector van het openbaar groen.

Honingdauw is geen nieuw verschijnsel. In het jaar 2020 verscheen hierover reeds een artikel in Groencontact. Ondertussen circuleert er al heel wat kennis omtrent deze problematiek. Uit recente adviesvragen blijkt echter dat het probleem omtrent honingdauw blijft plakken en nog steeds zeer actueel is. Hoe ga je er in de praktijk het best mee om? Laten we samen de kennis even opfrissen!

De kans om middenin het stadscentrum een nieuw park te realiseren, is voor de meeste lokale besturen een onbereikbare droom. Torhout kon door vooruitziend beleid en enkele meevallers die droom waarmaken. De ontwikkeling van versnipper de groenzones tot een aaneengesloten park de Brouckere kwam tot stand na een intensieve samenwerking tussen stadsbestuur, ontwerper en groenaannemer. Dankzij dit succesvolle teamwork ontving Tuinen Silvère Vandeputte de Groenaannemer-award 2026.

Om u te ondersteunen bij de aanleg van uw nieuwe buurtbos zijn er heel wat mogelijkheden waar u beroep op kan doen. De Bosgroepen en BOS+ kunnen u helpen met de opmaak van een boskansenkaart voor uw grondgebied. Zij kunnen ook helpen bij het aanvragen van vergunningen, subsidies, aankoop van plantsoen, het organiseren van een plantdag,… Ook na de aanplanting van het nieuwe bos kan uw gemeente op ondersteuning blijven rekenen: zo kunnen de jonge bomen uitgroei en tot een bos dat de maatschappelijke en sociale functies vervult die voor uw gemeente belangrijk zijn. Op de Nieuwspagina van Bosteller.be vindt u een nieuwsbericht van 24 juni 2025 waarin de manier van werken en de aangeboden ondersteuning worden uitgelegd. In de omgeving van Brussel kan u ook aankloppen bij de Bûûmplanters voor hulp.

Onze fusie is nog jong, maar één ding staat als een paal boven water: zowel in Ham als in Tessenderlo is een enorme inhaalbeweging aan de gang op vlak van groenbeleid. Waar natuur vroeger eerder een bijzaak was, merk je nu overal de omslag: onthardingen, nieuwe bomen rijen, bosuitbreiding, prairiebeplantingen en meer natuurlijk ogend groen dat niet langer in perfecte lijntjes hoeft te staan. Die verandering brengt energie met zich mee, en kansen.

De groendienst van Londerzeel telt elf arbeiders en maakt deel uit van de Dienst Openbaar Domein. Het is een compacte ploeg, maar wél een met veel slagkracht. Ook de reinigingsdienst, bestaande uit drie personen, valt onder Jos, net als de ondersteuning bij jaarmarkten en evenementen. De meeste medewerkers hebben een tuinbouwachtergrond; wie dat niet heeft, groeit gewoon mee via interne opleiding. Al doende, op het terrein.

Onze lesgever Peter doorkruiste de voorbije jaren heel Vlaanderen om vormingen te geven aan groendiensten. Tijdens die bezoeken kwam één aandachtspunt telkens terug: materiaal maakt het verschil. Degelijk gereedschap bepaalt niet alleen de efficiëntie, maar ook het werkcomfort en de veiligheid. Na het handgereedschap van de snoeiploeg zoomen we in dit tweede deel in op de basismachines voor het openbaar groen. Wat moet er zeker zijn? Waar let je op bij gebruik? Je leest het hier.

Van 31 mei tot en met 7 juni 2026 gaat voor de dertiende keer de ‘Week van de Bij’ door in Vlaanderen. Gemeentebesturen, bedrijven, scholen en burgers worden opnieuw opgeroepen om extra in te zetten op een kwaliteitsvol en jaarrond voedselaanbod voor bijen, vlinders en andere bestuivers.

Enkele maanden geleden werd de Europese lijst van zorgwekkende invasieve uitheemse soorten geactualiseerd via een nieuw uitvoeringsbesluit van de Europese Unie. Aan de zogeheten ‘Unielijst’ werden 26 soorten toegevoegd: 8 planten en 18 dieren. Daarmee omvat de lijst nu 114 soorten (65 dieren en 49 planten) waarvoor strikte beperkingen gelden op invoer, kweek, handel, transport en introductie in het milieu.

Waar maakt ontharden écht het verschil? De onthardingsscanner helpt gemeenten slimme keuzes te maken die de groenblauwe structuur versterken. De GIS-gebaseerde tool van Breekijzer vzw en Trage Wegen vzw, in opdracht van het Departement Omgeving, toont waar ontharding de grootste impact heeft. Ze is verrijkt met data van het Klimaat portaal van de VMM, zodat waterstress, hittestress en klimaatbestendigheid meteen meegenomen worden.

Op 29 januari 2026 werd tijdens een feestelijke ceremonie op IPM Essen, Duitsland, de winnaar van de Green Cities Europe Award 2025 bekendgemaakt. België sleepte de hoofdprijs in de wacht met het Antwerp se project ‘Zuidpark’: een indrukwekkende stadsvernieuwing waarbij een vroegere parking en eventzone plaatsmaken voor meer dan acht hectare klimaatbestendige groene ruimte. Frankrijk, met ‘Parc des Ateliers’ en Polen, met ‘Burza: Action Park met de Warsaw Uprising Mound’, behaalden respectievelijk de tweede en derde plaats.

Groen en natuur worden in beleid en communicatie vaak voorgesteld als vanzelfsprekende bronnen van gezondheid, rust en levenskwaliteit. Dat zijn ze ook! Toch groeit er parallel een minder zichtbare, maar zorgwekkende tendens: steeds meer mensen ervaren natuur niet als heilzaam, maar als bedreigend, ongemakkelijk of onveilig. Deze houding wordt in de wetenschappelijke literatuur aangeduid met de term biofobie: een verzamelbegrip voor angst, afkeer of weerstand tegenover natuur, natuurlijke processen en levende organismen.

De Vlaamse Landmaatschappij (VLM) lanceert opnieuw een projectoproep voor houtkanten. Met een totaal budget van 640.000 euro wil de VLM lokale besturen stimuleren om extra houtkanten aan te planten en bestaande te versterken. Zo kunnen gemeenten hun open ruimte zichtbaar groener en veerkrachtiger maken. Voor lokale besturen die al plannen voor houtkanten hebben of nog twijfelen, is dit een mooie kans om nog een projectvoorstel in te dienen. Gemeenten, provincies en intergemeentelijke samen werkingen kunnen hun voorstellen indienen tot 15 juni 2026. De geselecteerde projecten worden in het najaar van 2026 bekendgemaakt.

• Over leven | Wat uitsterven ons kan leren over natuurherstel | Sander Turnhout
• Van bloempot tot landschap | Jan Vilain
• De stad is (g)een bos | Wim Peeters

Tijdens de Vakbeurs Openbare Ruimte organiseert de ‘Vereniging voor openbaar Groen’ een uniek platform. “De Groene Arena” wil een inspireren d ontmoetingsplatform zijn waar standhouders, vertegenwoordigers vanuit onze steden en gemeenten, groenaannemers en andere professionals uit de sector, elkaar vinden. Een plek waar we waardevolle inzichten delen, die de sector helpen om toekomst gerichte dienstverlening en productgamma’s te ontwikkelen, die écht het verschil maken.

Veel engagement, veel samen werking en vooral veel goesting. Een kleine terugblik op wat we samen hebben gerealiseerd in 2025.

Wie in Vlaanderen een boom wil vellen, belandt al snel in een juridisch kluwen. Bosdecreet, Natuur decreet, Onroerenderfgoeddecreet, Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening (VCRO)… lopen door elkaar, aangevuld met lokale verordeningen. Zelfs voor openbare besturen is het vaak zoeken, laat staan voor burgers. Met het nieuwe vrijstellingsbesluit probeert Vlaanderen hier duidelijkheid in scheppen. Gaat het om bomen die niet in bos staan, dan kom je al snel terecht bij de VCRO. De basisregel is eenvoudig: Heeft een boom een stamomtrek van meer dan 1 meter, gemeten op 1 meter hoogte? Dan is een omgevingsvergunning vereist om hem te vellen. Duidelijk, zou je denken. Of toch niet?

Bewoners en ondernemers op het platteland hebben vaak uitstekende ideeën over hoe hun omgeving verder kan groeien en bloeien. Dankzij LEADER, het Europese subsidieprogramma voor plattelandsontwikkeling, kunnen die ideeën ook écht werkelijkheid worden. Door de jaren heen ontstond zo de “LEADER-familie”: een netwerk van enthousiaste mensen en organisaties die zich in heel Vlaanderen inzetten voor vernieuwende lokale projecten.

Een Mediterraans briesje, stokrozen die tussen de kalkstenen plaveien doorschieten en bezoch t worden door kolibrievlinders, een terras je, een glaasje wijn, muurhagedissen die wegschieten bij elke passerende wandelaar en breed uitwaaierende platanen die voor de broodnodige beschutting zorgen. Geef toe, na een lange winter kan ik niet de enige zijn die ernaar snakt.